Hesaplama
Nafaka hesaplama aracı ne işe yarar?
Boşanma sürecinde ya da boşanmanın ardından en çok merak edilen konulardan biri, ödenecek veya alınacak nafakanın miktarıdır. Türk hukukunda nafaka için kanunda yazılı bir yüzde ya da sabit bir formül bulunmaz. Bu araç, uygulamada sıkça karşılaşılan bir aralığı göstererek size kabaca bir başlangıç noktası sunar.
Yasal dayanak
Dava süresince hükmedilen tedbir nafakasının dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesidir. Boşanmayla birlikte yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası 175. maddede, ortak çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen iştirak nafakası ise 182. maddede düzenlenir. Kanun, nafakanın tarafların mali gücü ve ihtiyaçları göz önünde tutularak belirleneceğini öngörür; miktarı ise her dosyanın kendi koşullarına göre hâkim takdir eder.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç, nafaka ödeyecek tarafın aylık net gelirinin yüzde 15'i ile yüzde 25'i arasında bir aralık hesaplar ve bunu nafaka talep edilen kişi sayısına böler: Alt sınır = net gelir × 0,15 ÷ kişi sayısı; Üst sınır = net gelir × 0,25 ÷ kişi sayısı. Bu oranlar kanuni bir kural değildir; yalnızca kaba bir fikir vermek amacıyla seçilmiştir.
Örnek hesaplama
Aylık net geliri 40.000 TL olan bir ebeveynden bir çocuk için iştirak nafakası istendiğini varsayalım. Araç bu durumda kişi başı 6.000 TL ile 10.000 TL arasında bir aralık gösterir. Aynı gelirle iki çocuk için hesap yapıldığında aralık kişi başı 3.000 TL ile 5.000 TL olur.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası, nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Nafaka alanın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer; eğitimi devam eden çocuk için ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim süresince devam edebilir.
Nafaka artırım ve azaltım davaları
Zamanla tarafların gelir durumu değişebilir; bu hallerde nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için ayrı bir dava açılabilir. Mahkeme bu davada da güncel ekonomik koşulları araştırır ve kararını buna göre verir.
Hâkimin dikkate aldığı ama araca dahil olmayan unsurlar
- Nafaka alacak tarafın kendi geliri, mal varlığı ve çalışma imkânı; sağlık durumu da bu değerlendirmeye dahildir,
- Çocuğun yaşı, eğitim, sağlık ve özel bakım ihtiyaçları; özel eğitim veya tedavi gerektiren durumlar miktarı artırabilir,
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu, evlilik süresince alışılmış yaşam düzeyi,
- Yoksulluk nafakasında, nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olup olmadığı; bu husus boşanma davasındaki kusur tespitiyle doğrudan bağlantılıdır,
- Nafaka yükümlüsünün başka kişilere karşı bakım yükümlülükleri.
- Nafaka yükümlüsünün düzensiz veya kayıt dışı gelire sahip olması durumunda yapılan araştırma.
- Nafaka alacaklısının yeni bir gelir kaynağına kavuşup kavuşmadığı ve bu gelirin sürekli nitelikte olup olmadığı.
Nafakanın ödenmemesi halinde izlenecek yol
Mahkeme kararıyla belirlenen nafakanın ödenmemesi halinde alacaklı, ilamlı icra takibi başlatabilir; nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında İcra ve İflas Kanunu uyarınca ayrıca tazyik hapsi istenebilir. Bu yaptırım, nafaka kararının fiilen uygulanmasını güvence altına alan önemli bir mekanizmadır.
Nafaka, sonradan değişen koşullara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir; ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir. Konuyla ilgili daha fazla bilgi için boşanma ve aile hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz. Nafaka talebinde bulunurken gelir ve gider durumunuzu gösteren belgeleri önceden hazırlamanız, sürecin hızlanmasına yardımcı olur. Maaş bordrosu, kira sözleşmesi ve çocuğun eğitim-sağlık giderlerine ilişkin belgeler, hâkimin gerçekçi bir karar vermesine doğrudan katkı sağlar.